Culturele rampspoed 2013 in Leeuwarden
(Van een waarnemer)
Evangelist van de KH
De indruk wordt gewekt, alsof heel Leeuwarden in spannende afwachting is van de uitslag van de wedstrijd om Culturele Hoofdstad 2018 te worden. Het gedoe (vlaggen, groene stroken, affiches, efemere culturele activiteitjes) concentreert zich op de binnenstad. De buitenwijken prijzen zich gelukkig buitenwijken te zijn, en dus met rust te worden gelaten. Op een enkel reuzenaffiche in de schamele bushokjes “Een enorme economische impuls” na dan. Een verbijsterende schreeuw, waarschijnlijk uit de koker van Klaas Dijkstra, de, naar eigen zeggen, evangelist van de KH.
De KH zou van “onderop” gestalte krijgen. We hebben nu een stortvloed aan propaganda van bovenaf. Bedoeld om de jury te overtuigen, en de eigen bevolking plat te praten. Leeft het eigenlijk wel onder de bevolking?, vroeg een inwoner bescheiden. Jawel, was het antwoord, in de Blokhuispoort, op het stadhuis, en bij de drukker van de strandvlaggen.
De Harmonie
Geld voor de KH blijkt er wel te zijn. Voor de reguliere cultuur was het de laatste jaren – onder leiding van wethouder Diks – afbouwen. Parnas (instituut voor de kunsten) moest weg, iedereen moest ZZP -er worden. De Harmonie, met toen een tekort van € 1 miljoen, zorgde bijna voor de val van Diks. Ze had het eerst niet durven vertellen. Burgemeester Crone redde haar in het vertrouwensdebat. De coalitie liet het volledig afweten ten aanzien van de vraag, of de wethouder (en ook bijvoorbeeld collega Deinum, die bij overleg met de Harmonie betrokken was geweest) hier niet ernstig hadden gezondigd door de raad pas veel te laat te informeren. De Leeuwarder raad laat zulke dingen altoos eenvoudig passeren. Bij volgende gelegenheden ontbreekt het de raad dan ook aan argumenten om eindelijk wel eens op te treden. Misschien kan de KH-jury mevrouw Diks en burgemeester Crone nog eens aan de tand voelen over de vergaande bezuinigingen op cultuur in de stad. In het eerste bidbook durfden de Leeuwarder schrijvers de bezuinigingen niet te vermelden. Ook op andere punten werd er een Fries loopje genomen met de waarheid. (Eerlijkheid, mienskip, betrouwbaarheid, als kernwaarden van de Friese identiteit). Ze lullen allemaal maar een eindje weg.
Met de Harmonie is de laatste 2 à 3 jaar al wat omgeknoeid. En dan zwijgen we nog over de voorgaande decennia, waarin het eigenlijk altijd heel moeizaam is geweest tussen Harmonie en gemeente. Iedereen weet dat, maar niemand komt tot de echte analyse.
Pier Tilma (FNP)
We hoorden – een jaar of twee terug aanwezig op de tribune in de raadszaal – de betogen dat de Harmonie nu eindelijk binnen de beschikbare budgetten moest blijven. Hoe, dat wist niemand in de raad, maar het moest wel. Pier Tilma (FNP) raakte zelfs volledig rabiaat (vanwege persoonlijke opvattingen of frustraties, die niets te maken hebben met de opvattingen van de FNP, maar wel met de obsessies van de persoon Tilma). Hij wendde zich niet tot de collega’s in de raad, maar keerde zich om naar de tribune, waar de arme directeur Oostvogel verbleef. “Minsken as jo”, riep Tilma, “dêrop wolle wy besunigje”. De hele raad vond, dat de Harmonie maar moest inperken. Oostvogel zit er nog altijd. Net als Tilma. De hele raad is een theater, helaas van matige kwaliteit. Stem niet op Tilma, een dwaallicht. Wie FNP wil, stemt dan maar op nummer twee.
Toch maar weer € 300.000,- per jaar er bij
De Harmonie paste braaf de programmering aan. Van het bestuur hoorde je niets. Bestuurslid Siem Jansen zal het te druk hebben gehad met het binnenhalen van de miljoenen voor de KH 2018, waar hij ook bestuurslid was. Met als gevolg tegenvallende bezoekersaantallen en toenemende tekorten. Nu zitten we weer met de brokken. Het college (wethouder Diks) voor de zoveelste keer met de handen in het haar. Maar wat sodemietert het. De Harmonie is nu zo ongeveer stuk bezuinigd (zie de raadsbrief, alle reserves zijn nu wel verdwenen). Als we het goed hebben begrepen, wil het college er nu jaarlijks wel weer € 300.000,- bijdoen. De inconsistentie en wispelturigheid van b. en w. en de raad is treffend. In arren moede bedacht Harry van der Molen (CDA) dat de provincie ook nog wel iets zou kunnen doen. Hij heeft gelijk. Maar doet de gemeente ook iets voor het noodlijdende, nog niet eens geopende Fries Museum? Dat komt geheel voor rekening van de provincie. En dan is de gemeente (en Harry van der Molen) weer niet thuis.
Maxima en Jannie Soepboer
We verwachten niet, dat Maxima op 13 september met een zak geld van het Koninklijk Huis komt opdraven.
Hoe aandoenlijk zijn ook – terugblikkend – de tedere woorden van het PvdA-raadslid Soepboer, die bij een informerende brief van de wethouder een jaar of twee geleden zich onthutst toonde over de grimmige toon in de correspondentie tussen gemeente en Harmonie. Het getuigde volgens haar van te weinig “harmonie”. En dan ben je volksvertegenwoordiger van een partij, die groot geworden is met de klassenstrijd, openbaren in plaats van verdoezelen van conflicten, en opkomen voor de bevolking in plaats van voor de bestuurders. Jannie stopt er mee, maar is de nieuwe, hooggeplaatste, vrouwelijke, PvdA-kandidaat, opgewassen tegen de kadaverdiscipline in de Leeuwarder PvdA-fractie? Voorbij, voorbij, o, en voorgoed voorbij, o PvdA.
Mienskip
En nu promoten van de “mienskip” (niemand weet wat het is, de Friese SDAP deed hier niet aan mee), en verhullen van tegenstellingen, in het belang van een prestigeproject KH 2018, dat – al wordt het ook 100-maal ontkend – vooral dient ter promotie van bestuurders en colleges, en hun netwerken. En vanuit Europa dient het slechts als een erkend pr-instrument is, dat beoogt om de vage Europese idealen een kunstmatige inhoud te geven.
Tegenargumenten systematisch doodgezwegen
Met dank aan PvdA – spindoctor Peter de Haan (hij, het is te weinig bekend, lanceerde het idee van de KH in de periode van het, overigens totaal mislukte, project Fryske Fiersichten) en de door hem bediende gedeputeerde Jannewietske de Vries. De laatste raakte om bepaalde redenen euforisch, en zette sindsdien zowel provinciale staten als de gemeente Leeuwarden, met hulp van burgemeester Crone (en misschien ook de gelieerde partner wethouder Deinum) naar haar hand. En tegenargumenten zijn – in de eerste plaats binnen haar eigen partij systematisch doodgezwegen. Zoiets kan op den duur niet ongestraft blijven.
