Malta Culturele Hoofdstad
(Van de afdeling research)
Liwwadders kwam met enkele bijdragen over de positie van Malta als Culturele Hoofdstad – ‘zusterstad’ van Leeuwarden.
Er is in de wereld breed aandacht voor Malta – een eiland van corruptie, witwassen en gokindustrie. In oktober werd de onderzoeksjournaliste Daphne Caruana Galizia vermoord. De Engelse krant The Guardian constateerde dat de moord, en wat daarmee samenhangt, de culturele feestelijkheden in 2018 overschaduwt.
In het Engelse Lagerhuis is een motie ingediend – door parlementariërs van vier verschillende partijen, de Liberaal Democraten, Labour, de Schotse Nationalisten, en de Groenen – die “de internationale gemeenschap oproept om volledig toezicht te houden op het in gang gezette onderzoek”. Er bestaat twijfel of de Maltese autoriteiten voldoende bereid of in staat zijn om de zaak tot op de bodem uit te zoeken. Gevraagd wordt om een Speciale Rapporteur bij de Raad van Europa.
De motie luidt als volgt:
“Het Lagerhuis veroordeelt de moord op de Maltese onderzoeksjournalist Dahne Caruana Galizia, die werd gedood door een autobom op 16 oktober 2017; merkt op dat op 24 januari 100 dagen zijn verlopen na de moord; is onder de indruk van haar moedige reportages waarin de corruptie op Malta en in heel Europa aan de kaak zijn gesteld, met name wat betreft de Panama Papers en het onderzoek naar beïnvloeding vanuit Azerbeidzjan en witwaspraktijken; roept de Maltese autoriteiten op een grondig, onafhankelijk en helder onderzoek naar de moord uit te voeren en allen die verantwoordelijk zijn voor het beramen en uitvoeren van de aanslag voor het gerecht te brengen; dringt er bij de internationale gemeenschap op aan volledig toezicht te houden bij het onderzoek, bijvoorbeeld door aanstelling van een Speciale Rapporteur bij de Raad van Europa ….; is zeer verontrust dat, volgens ‘Reporters Without Borders’, het aantal gedode vrouwelijke journalisten in 2017 het dubbele is van dat in 2016; is verontrust over de toename van doelbewuste aanvallen op onderzoeksjournalisten die corruptie onthullen; benadrukt de kritische rol van onderzoeksjournalistiek ten behoeve van een toegankelijk democratisch bestuur, dat ter verantwoording kan worden geroepen; en vraagt steun voor benoeming van een Bijzonder Vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties om toe te zien op veiligheid van journalisten en ter versterking van het internationaal recht en ter vermindering van het aantal bij de uitoefening van hun werk gedode journalisten.”
In de Maltese media trekt op dit moment ook de in de Verenigde Staten opgestelde lijst van personen met sterke zakelijke belangen (oligarchen) – in de omgeving van Poetin – de aandacht. Deze personen komen mogelijk in aanmerking voor sancties. Op de lijst staan ook drie Maltezers met Russische namen: Arkady Volozh, Boris Mints en Alexander Natanovich Nesis. Voor buitenlanders is het – tegen betaling – tamelijk gemakkelijk om de Maltese nationaliteit te krijgen.
De omstreden zakenbank Pilatus blijkt kort voor haar dood in Amerika een proces tegen de journalist Galizia – wegens laster – te hebben aangespannen. Ook Maltese kranten zouden door de bank onder druk zijn gezet.
Een voormalige onderzoeker naar corruptie op Malta – Jonathan Ferris – verklaarde begin januari tegenover de BBC voor zijn leven te vrezen vanwege onderzoek dat hij ondernam op basis van publicaties van Galizia. Het gaat volgens Ferris om beschuldigingen tegen vooraanstaande politici.
Misschien is deze informatie voor de Friese politiek aanleiding om eens iets te doen. De bijzondere relatie met Malta vanwege de uitverkiezing tot Europese Culturele hoofdstad vraagt toch om enige reflectie, gelet op de omstandigheden in en rondom de politiek op Malta. Een debat – met de Engelse motie bij de hand – zou in de Leeuwarder gemeenteraad en in de Friese staten niet misstaan.
