Optellen en vermenigvuldigen
March 9, 2019 by Wietse Elzinga
Afgaand op berichten in de media heeft er een debat plaatsgevonden over het nalatenschap van Culturele Hoofdstad. De vorige directeur van de Neushoorn leidde het debat en bespeurde weinig enthousiasme bij de politieke partijen. Behoudens dan bij de PvdA, die heeft een miljoen euro extra over bovenop de reeds toegezegde twee miljoen voor zowel dit als volgend jaar. Tot zover waren de rapporterende journalisten het redelijk met elkaar eens. Maar wat cultuurgedeputeerde Sietske Poepjes nu precies heeft geroepen en heeft bedoeld te zeggen is mij niet helemaal helder. Iets met een multiplier, een begrip uit de economische wetenschappen. Volgens de organisatie achter het project Culturele Hoofdstad 2018 was er sprake van een multiplier van iets meer dan twee. Elke door de organisatie uitgegeven euro was goed voor ruim twee euro “inkomsten”. Met opzet tussen aanhalingstekens, het is (mij) niet helemaal duidelijk geworden bij wie er meer geld in binnengekomen. In het algemeen kun je pas achteraf vaststellen hoeveel rendement een gespendeerde euro heeft opgeleverd. Als ik de berichtgeving goed heb begrepen dan wil het CDA pas meer investeren in culturele evenementen wanneer vooraf duidelijk is dat dat evenement een multiplier van ruim twee gaat realiseren. Opmerkelijk standpunt, in de praktijk heeft die partij geen geld voor culturele evenementen over.
De gedeputeerde voor cultuur gaat ook over infrastructuur en daar hoor je haar nooit over multipliers. Het aquaduct Escher in Leeuwarden kwam met een forse kostenoverschrijding tot stand. De achterliggende beleidstheorie – betere bereikbaarheid leidt tot meer bedrijvigheid met meer welvaart en werkgelegenheid als gevolg – werkt niet, het project heeft een multiplier van iets meer dan nul. Geen mens maakt zich hierover druk, de huidige situatie is onmiskenbaar een verbetering ten opzichte van de oude situatie. Het heeft een paar centen gekost maar dan heb je ook wat. Voor zachte infrastructuur, waar heel wat minder geld in omgaat, gelden ineens harde investeringscriteria ook al blijken ze economisch te renderen. Ik kan het allemaal niet volgen.
Bij het opstellen van het bidbook moesten de schrijvers een begroting maken. Op basis van de natte vinger hebben ze een bijdrage vanuit de marktsector opgevoerd. Kennelijk niet wetend dat bedrijven geen filantropische instellingen zijn. Bedrijven geven nooit geld zonder tegenprestatie. Niet verrassend bleef de bijdrage vanuit de marktsector achter bij de verwachting en moesten overheden financieel bijspringen. Kun je het de opstellers van het bidbook kwalijk nemen dat ze wegens gebrek aan ervaringscijfers het “verkeerde” getal hebben genoemd? In mijn omgeving konden mensen alsnog naar de Stormruiter omdat de voor het bedrijfsleven gereserveerde kaarten werden vrijgegeven. In het bedrijfsleven denken mensen bij cultuur aan een avondje uit in de schouwburg of een bezoek aan een museum, maar niet aan een paardenspektakel om relaties mee te verrassen. Kortom, ambtelijke types hebben de verkeerde verwachtingen van het bedrijfsleven. Na wat optellen en vermenigvuldigen is de conclusie: de PvdA heeft (meer) geld over voor cultuur en de andere partijen voor zover bekend niet.
