Corona en Corruptie

Bron: Jan Atze Nocilai

Het reces valt in. Het is zwaar weer dezer dagen. Zowel de landelijke, regionale als de lokale politiek valt stil na een bewogen politiek seizoen. De jaarring van het afgelopen jaar is dor en hoekig.

Een korte bloemlezing. Een jaar met verkiezingen in coronatijd, een economische crisis, de toeslagen-affaire, boodschappengate, ‘sensibilisering’ van de Volksvertegenwoordiging, én ‘ik heb hier geen actieve herinnering aan’. Let wel: een bloemlezing dus. Een droevig overzicht rond machtspolitiek, en ondermijning van de Rechtstaat.^[1]

En ik ben niet de enige die dit opmerkt. Zelfs de zeer gerespecteerde krant ‘Financial Times’ spreekt over ‘politieke schandalen in Nederland’ die de tot voor kort ‘cleane’ politieke reputatie van ons land vernietigen.

Een nieuw verhaal

Toen de coronacrisis vijf seizoenen geleden uitbrak hoopte ik op een nieuw verhaal, en herstel na de schokkende coronaplaag. Een crisis versterkt doorgaans een sociaal-maatschappelijke ontwikkeling. Echter; de trend was tot maart 2020 er een van groeiende ongelijkheid. Een andere eerlijke duurzame economie, of meer transparante politiek was en is niet in beeld. Ongelijkheid en machtsmisbruik is door de crisis alleen maar toegenomen.

Intensive Care

Onze rechtstaat staat er zorgelijk voor, en is opgenomen op de intensive-care. We leven in een land waar we wetten maken die toeslag-ouders en bijstandsgerechtigden wegzetten als fraudeur, en vervolgens grondig kapotmaken. Maar hetzelfde wetboek, dezelfde Rechtstaat en democratische rechtsorde komt niet voorbij, wanneer de heer Sywert van Lienden onbeschaamd meer dan 9 miljoen uit de staatskas rooft voor -via de vriendjes van het CDA- geregelde mondkapjes. Zogenaamd zonder winstoogmerk. En de Kamer roept niet ‘fraude’!

Hoe kan dit gebeuren? Dit valt toch onder de definitie van corruptie? ’Misbruik van toevertrouwde macht voor persoonlijk gewin’ en ‘flagrante bevoordeling van vriendjes’. Woon ik dan in een corrupt land? Is corrupt gedrag gewoon geworden? Ooit haalde ik mijn schouders op wanneer een kritisch politicus of vilein columnist ons land ‘corrupt’ noemde. Nu denk ik daar heel anders over.

Want wie keurt onze wetten ook alweer goed? Ook de wetten die voor dit ongekende onrecht gezorgd hebben? Dat zijn de Kamerleden van de Tweede Kamer. En wie is voor de uitvoering verantwoordelijk? Uiteraard het kabinet! En wie heeft dat stickertje ‘fraudeur’ bevestigd? Tja, de rechterlijke macht. Maar ik zie nog weinig schaamrood op de kaken en klauwen van bolwerk Den Haag.

Geen wonder dat kamerlid Omtzigt -die ‘de kliek in Den Haag’ afgelopen jaar ontmaskerde- nu ziek thuis zit. In plaats van solidair te zijn met Omtzigt, en af te rekenen met Premier Rutte en Minister Hoekstra, vanwege hun stuitende small-talk over kritische Kamerleden, tekenen politieke partijen hijgerig in voor een nieuw kabinet Rutte 4.

En ondertussen maar mopperen op die vermaledijde Poolse Rechtstaat. Het wordt afkeuringswaardig gevonden dat de regering de rechters aanstelt! Maar wat gebeurt er eigenlijk in Nederland?

Korpsballen

In Nederland kennen we de zogenaamde scheiding der machten. De uitvoerende, wetgevende en rechtsprekende macht functioneren onafhankelijk van elkaar, als het goed is….

Echter. Deze Trias Politica lijkt verworden tot een besloten kaste, die onder andere zijn oorsprong vindt in de korpsballenkringen van Rutte, Hoeksta en Van Lienden. Een kaste die goed voor zichzelf zorgt. Een machtmachinerie, waar onze volksvertegenwoordiging -enkele uitzonderingen daargelaten- gretig bij aan wil sluiten

Machtsmisbruik

Deze bestuurscultuur leidt tot machtsmisbruik. Maar wanneer dit eindelijk zo geduid wordt heeft het kabinet er ineens ‘geen actieve herinnering meer aan’. Het gaat echter in een politiek bestuur om gedrag, niet om geheugen. Vervolgens wordt doodleuk het kabinet Rutte 4 aangekondigd, en -zoals gezegd- partijen die eerder ‘nieuwe politiek’ aankondigden doen huppelend mee.

Een motie van wantrouwen tegen het kabinet, een aftredende minister, hebben geen zin als dit miserabele gedrag richting burgers verder geen consequenties heeft. Wanneer het niet bestraft wordt gaat het gewoon door….

Herstel

Hoe kan de democratische rechtsorde dan wel hersteld worden? Ik noem er een paar opties:

Burgerfora, referenda, een gelote senaat, juryrechtspraak. Maatregelen die hard nodig zijn om verder handjeklap binnen de Trias Politica te voorkomen. En de Tweede Kamer moet vervolgens haar werk gaan doen en zich losweken van de regering. Ook wetgeving moet aangepast worden en wel met grote spoed! Het moet niet gekker worden in Nederland. De wet beschermt het kapitaal en de bevoorrechten, niet de kwetsbaren. Beschamend.

Democratie is een kwetsbare verworvenheid. Laten we deze democratische traditie in ere herstellen en komend seizoen de jaarring weer rond maken. En een echt nieuw verhaal starten. Een waarachtig verhaal!

Jan Atze Nicolai

Politiek dichter en denker Oud-wethouder van Leeuwarden

^[1] https://www.dvhn.nl/meningen/Opinie/Het-is-tijd-voor-een-nieuw-verhaal-25483830.html

https://basicincome.org/news/2020/05/a-corona-is-the-halo-of-light-during-a-solar-eclipse/