(Ook in deze zomer publiceren we enkele mooi verhalen opgediept uit ons archief; mei 2026)
‘Leeuwarden en etalages? Een regelrechte ramp.’ Laat bij etaleur Ulke Wiersma het woord etalages vallen en hij wordt somber dan somber. Vooral vanwege die in Leeuwarden. ‘Ze bakken er in Leeuwarden helemaal niks van.’ Wiersma ziet veel ondernemers hun etalage afraffelen. Het is een sluitpost, terwijl het een visitekaartje zou moeten zijn. ‘Ze doen het wel zelf, hoor ik dan. Als ik pijn in de mond heb, dan ga ik naar een tandarts en niet naar de loodgieter.’
Wiersma, al veertig jaar in het vak, werd met zijn commentaar aangestoken door de serie van André Keikes over uitstalkasten in deze krant. ‘Uitstalkasten? Ze, de ondernemers, doen er veel te weinig mee.’ Wiersma is van de school waar men serieus omgaat met wat men ooit leerde. Etaleren is een vak, een creatief vak waarin men bezig is met materialen, verhoudingen, kleur, sfeer en compositie. ‘Ik heb het mooiste vak van de wereld, alleen het wordt te weinig gezien en dat is jammer.’
Bekende Friese kunstenaars als Jerre Hakse en Jan Stoosma beoefenden voordat zij zich als kunstenaar manifesteerden het etaleursvak uit. Het warenhuis Vroom en Dreesmann was als het ware een gerenommeerd opleidingsinstituut. ‘De etaleurs van Vroom en Dreesmann maakten er wat van. Als jonge jongen ging ik met pa en ma in de Sinterklaasperiode naar de Nieuwestad om te kijken wat ze gemaakt hadden. Alles bewoog in die etalages. De Pieten klommen in touwen en slingerden heen en weer. Treintjes reden er rond. Het was een lust voor het oog.’
Nu is de belangstelling voor het vak van etaleur miniem. ‘Dat ligt aan de leraren die de aardigheid van het vak niet meer weten over te brengen op hun leerlingen. Ze vechten er niet meer voor. Dan krijg je als vakman stagiaires die van toeten noch blazen weten. Het is jammer dat ik het zeg, maar die leraren hebben het vak naar de kloten geholpen. De laatste stagiaire die ik heb gehad zat de hele dag met een koptelefoon op haar hoofd. Ik dacht: wat moet je er mee?’
Een van de laatste etaleurs in Leeuwarden met enige faam was Jaap Frankema. ‘Ja, hij werkte als verkoper bij Käller en bekwaamde zich later als etaleur. Hij verhuisde naar Bielefeld. Kwam hij hier etaleren en reed dan voor met een auto met Duits kenteken. Ik zeg: moet je niet doen. Vinden ze hier niet leuk. Bij Fred van der Pijl in Gorredijk heb ik het vak van etaleren geleerd. Met mijn eigen decoratieafdeling won ik diverse etalagewedstrijden.’
Ulke Wiersma’s klanten zitten vooral in Groningen. ‘Leuke mensen. Ik werk voor zaken in Nieuwe Pekela en Winsum. Zit ook in Assen en IJmuiden of bij InterSport in Roden. Een ondernemer als Van der Lijn Wereldmode in Surhuisterveen weet er wat van te maken. Die trekken ook veel klanten weg uit Leeuwarden. Hier heb je managers van wie er maar weinig van uitgaat. Met lieve soldaten win je de oorlog niet, dat hebben ze in Leeuwarden nog niet in de gaten. Soms zie je nog kerstdecoratie in maart en narcissen in augustus in de etalages.’
Wiersma haalt zijn etalagematerialen bij groothandel Beekwilder in Amsterdam. ‘Daar verkopen ze mooi spul en verder scharrel ik materialen op langs de weg. Die gebruik ik dan in mijn etalages. ‘Modehuis Blaauw uit Jubbega is een ondernemer die het snapt. Plaatst iedere week op maandag een advertentie in de Leeuwarder Courant. Blaauw haalt zijn klanten overal vandaan.’
Wiersma, gewezen op zijn eigen website, zijn eigen uithangbord, dat bol staat van traditionele vormgeving, beaamt dat hij hiermee aan de slag moet. Hij toont op zijn telefoon beelden van aantrekkelijkere creaties. ‘Ik zit gewoon te veel in de etalage. Die foto’s moeten snel op mijn website. Kijk maar eens naar de foto van slagerij Hoekstra op de Schrans, een van mijn weinige Leeuwarder klanten. Dat is daar een en al sfeer. Een pracht van een slagerij.’
+++
Ulke Wiersma is oomzegger van Ruurd Wiersma, bekend van zijn beschilderde woning in Birdaard. ‘Ik heb lange tijd in het bestuur van dit museumhuis gezeten. Nu moet je bellen om binnen te kunnen komen.’
