Bron: Remco Smit
Ongevallencijfers vergelijken? Pas op voor een vertekend beeld
Vorige week ging ik met Leidenaren in gesprek over ons afgeronde onderzoek naar fietsveiligheid. In opdracht van de Rekenkamer Leiden en Leiderdorp. Van data- tot beleids- en maatregelanalyse. Met Geert Kloppenburg bracht ik bovendien uren op de fiets door om de praktijk zelf te ervaren. Hieronder lessen uit het onderzoek die ook voor andere steden toepasbaar zijn:
Waar zijn de grootste fietsrisico’s? Dat beeld ontbreekt
De politieregio Den Haag, waaronder Leiden, registreert circa drie keer zoveel fietsongevallen met letsel als de qua inwonertal en stedelijkheid vergelijkbare politieregio Rotterdam. In Leiden bedraagt de onderregistratiefactor van BRON ten opzichte van MOVE (ambulancedata) 1,18.
Ambities op papier botsen met de ruimte op straat
Er is geen integraal inzicht en prioriteringskader om de meest risicovolle locaties voor fietsers in beeld te brengen en aan te pakken. Ongevalsbronnen, meldingen van inwoners en infrastructurele- & gedragsrisico’s worden daardoor onvoldoende in samenhang gewogen. Versnipperde data bemoeilijken de gemeente bij het efficiënt oppakken van deze opgave. Het is noodzakelijk om hier tijd en kennis voor in te zetten.
Bij stedelijke herinrichting verliest de fietser soms terrein
De beleidsambities op papier zijn al jaren hoog en goed, maar op straat knelt het steeds meer. Leiden is namelijk 1 van de dichtstbevolkte steden met een klein landoppervlak. De ruimte voor fietsinfrastructuur is beperkt (ook in andere oude G40 steden) terwijl deze zeer intensief wordt gebruikt. Dat maakt dat je als gemeente nog dwingender moet kiezen voor het belang van de fietsveiligheid op drukke locaties. In samenhang met punt 4.
Met kleine ingrepen alleen komen we er niet
Ruimtegebrek, de kwaliteit van de openbare ruimte en bereikbaarheidsbelangen voor auto, OV en logistiek leiden tot nadelige compromissen. Denk aan te smalle fietspaden, klinkers in plaats van asfalt en onveilige kruispuntoplossingen.
Stel doelen en monitor het effect
Het verkeersveiliger maken van bestaande knelpunten blijkt in de praktijk beperkt effectief. Op drukke locaties schiet de huidige gereedschapskist aan infrastructurele maatregelen tekort. Ingrijpende keuzes op netwerkniveau zijn nodig om gemotoriseerd verkeer en fietsers te ontvlechten. Pleisters plakken is onvoldoende!
Projectresultaten worden vaak gemonitord op output (aantallen), in plaats van op outcome: het daadwerkelijke effect op de fietsveiligheid. Gerichte KPI’s en begrotingsdoelen helpen!
