(Van een medewerker)
De Rekenkamer Leeuwarden onderzocht de wachttijden in de jeugdhulp. De conclusies waren niet al te vrolijk. Enkele passages uit de samenvatting in het landelijk vakblad Binnenlands Bestuur:
“Leeuwarden heeft geen zicht op de wachttijden in de specialistische jeugdzorg. Er wordt niet systematisch gemeten hoe lang ze zijn en welke zorgaanbieders al dan niet aan de daarvoor gestelde normen voldoen. … Zorgaanbieders zijn niet verplicht hun actuele wachttijden te publiceren. Daardoor is de wachttijd bij veel zorgaanbieders onbekend. Er is daarnaast onduidelijkheid over wat wachttijd is …… De rekenkamer is bij de zorgaanbieders zelf te rade gegaan om te achterhalen of en waar sprake is van (problematische) wachttijden. Die blijken vooral te zijn bij hulp aan jeugdigen met een licht verstandelijke beperking, hulp voor kinderen met een echtscheidingsproblematiek en bij hulp met verblijf …….De oorzaken voor het ontstaan van wachttijden zijn divers. Veel genoemd door zorgaanbieders zijn de toegenomen vraag, de capaciteit bij de zorgaanbieder en de administratieve druk. Ook de gebrekkige afhandeling bij de gemeente wordt genoemd, plus stagnatie bij de gebiedsteams. De rekenkamer concludeert op basis van zijn onderzoek dat het geen prioriteit van Leeuwarden is om de wachttijden en wachtlijsten te registreren.“
Tjeerdema op teentjes getrapt
Het college van b. en w. is een beetje boos over het rapport van de rekenkamer. Beleefdheidshalve schrijven b. en w. in hun reactie eerst dat “uw rapport een goed beeld geeft van de complexe werkelijkheid van de jeugdhulp.” Om vervolgens uit te barsten in een serie kritische kanttekeningen.
De wethouder Tjeerdema van jeugdzorg voelt zich door de rekenkamer nogal op haar teentjes getrapt. Dat leidt dan tot gebruikelijke passages als: “Graag willen we benadrukken dat er in de afgelopen periode tal van wijzigingen en acties in gang zijn gezet die bijdragen aan het optimaliseren van de keten en het aanscherpen van de inkoopsystematiek/protocollen. We verwachten dat deze wijzigingen en acties ook zullen bijdragen aan het terugdringen van de wachttijden………… de wachttijden en wachtlijsten hebben wel degelijk onze prioriteit…….” (maar ook)…” we delen uw zorgen met “betrekking tot de wachttijden waar een aantal specifieke doelgroepen mee te maken krijgen.”
Met teksten als deze kun je alle kanten op. En de wethouder zal behoefte aan manoeuvreer-ruimte hebben. Want het is toch wel een rare boel met die jeugdzorg.
De rekenkamer laat het niet op zich zitten. In een nawoord zetten ze de wethouder op haar plaats. Zo schrijft de rekenkamer: “Daarbij blijkt uit de gesprekken die in het kader van de quickscan zijn gevoerd dat de wachttijden zowel voor Leeuwarden als voor Friesland sinds de decentralisaties niet gemonitord worden, en feitelijk door de gekozen definitie ook niet gemonitord kunnen worden. Dat concludeert het college ook zelf in de notitie wachttijden.”
De rekenkamer besluit de brief met de verwachting dat dit onderwerp ook in de toekomst zeer actueel blijft en ook in het bredere rekenkameronderzoek naar de jeugdzorg in 2020 opnieuw aan de orde zal komen.
Druk met onderzoek
Het wordt druk in 2020 met onderzoek. Deze week vergaderde de raad over het gemeentelijk samenwerkingsverband SDF. De raadsleden in de betrokken gemeenten mogen daarvoor ‘bouwstenen’ aandragen en in de tweede helft van 2020 vindt er dan een evaluatie plaats. Raadsleden in bijvoorbeeld Smallingerland wilden nu al uit dit SDF vertrekken, maar er zijn wettelijke belemmeringen die dat verhinderen. Dus kan het eerst nog weer even kalm aan met de evaluatie. In 2020 zien we wel weer.
Zo komt er in 2020 bijvoorbeeld nog een onderzoeksrapport van de rekenkamer over ‘de beloften, stand van zaken, succesfactoren en belemmeringen van de transformatie in de dagelijkse praktijk van wijkteams’. Wel wat laat eigenlijk. De decentralisaties begonnen al in 2015. Leeuwarden werd al ver voor dat jaar niet moe te verklaren dat er met de gevierde Amaryllis-aanpak – in Leeuwarden uitgevonden, werd trots verteld – in het sociaal domein grote successen voor de deur stonden. De deceptie is inmiddels groot. De gemeente mocht als een bedelaar 20 miljoen ontvangen uit een landelijke tekortenpot. Zover had het nooit mogen komen. Er had eerder een nuchtere analyse uitgevoerd moeten worden.
Alle recente landelijke onderzoeken, zoals het geruchtmakende rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau over de mislukking van de Participatiewet komen daar nog boven op. Dat zal in de Leeuwarder raad toch ook wel besproken moeten worden – met een eigen analyse van de Leeuwarder situatie?
Hoe begrijpelijk is het nog
Geen wonder dat de raad woensdag j.l. in de zitting over het SDF niet zo geïnspireerd leek. Het wordt allemaal, zo lijkt het, wat te veel. Mevrouw Niesink (CU) – een gewaardeerd raadslid, die al eens suggereerde dat wethouder Van Gelder (PAL/GroenLinks) vanwege zijn avonturen met de WMO maar beter zijn portefeuille in kon leveren – vroeg ineens of het nu over SDF of over Jeugdzorg ging. Een collega van de PvdA vroeg wat mevrouw Niesink met die vraag bedoelde. En met die vraag worstelde mevrouw Niesink weer even. Zij dacht dat nu en in de aanloop naar deze bijeenkomst daarover verwarring was ontstaan. En de wethouder verviel als gewoonlijk in raadselachtige teksten. Begrijpen we elkaar nog wel voldoende?
