Jan Atze Nicolai – Bouwen voor de prins

Bron: Jan Atze Nicolai

In mijn eerste Raadsvergadering in 2002 als PAL GroenLinks Raadslid in Leeuwarden stond de stemming over de Zuiderzeelijn centraal. Met een minimale meerderheid stemde de gemeenteraad destijds voor de Zuiderzeelijn; een zweefbaan tussen de Randstad en het Noorden.

Jaren later kreeg Frysl6an een stevig compensatiepakket toen de verbinding uiteindelijk niet doorging. Ik weet nog dat we in de fractie van PAL GroenLinks discussieerden over het nut van de spoorlijn, en wie er nu uiteindelijk beter van werd: Den Haag, Amsterdam, Fryslân of toch echt Groningen.

Niet meer zweven

Nu -bijna 20 jaar later- is er een zogenaamd Deltaplan voor het Noorden. Daarin wordt de Zuiderzeelijn met een nieuwe naam wederom van stal gehaald: de Lelylijn! Hetzelfde idee, alleen niet meer in zwevende varianten.

Een snelle nieuwe spoorlijn -hoogwaardig duurzaam openbaar vervoer-; daar ben ik altijd voor. Ik heb er ruim twee jaar geleden in de Provinciale Staten al voor gestemd! Maar over het zogenaamde Deltaplan wat eraan gekoppeld wordt heb ik mijn bedenkingen.

Het is opvallend hoe gehaast gemeenten in het Noorden over elkaar heen rollen over hoe veel woningen ze willen en kunnen bouwen tegen de woningnood, en voor ‘het Westen’. Ik zou er nog maar even over nadenken.

Woningnood

Even kort door de bocht samengevat: er is grote woningnood in de grote steden, en op het platteland -onder meer in het Noorden- kunnen met name jongeren geen huis meer vinden rond of op hun geboortegrond.

Wanneer we hier volop gaan bouwen in het kader van een Deltaplan; voor wie bouwen we dan? Wanneer het Noorden straks op een uurtje van de Randstad ligt wordt het erg aantrekkelijk voor Randstedelingen om huizen op te kopen in de regio.

En worden die dan voor een zacht prijsje verhuurd of verkocht aan starters in het Noorden? Ik denk niet dat een betere verdeling van geld en goederen het motief is van de woonbaronnen uit het Westen, wanneer ze aankopen gaan doen in het Noorden des Lands.

Ik het Afrikaanse land Kenia wordt de belangrijkste spoorlijn van het land tussen Nairobi en Mombassa betaald en geëxploiteerd door China. De Chinese staat ‘verdient’ daar nogal wat centen aan. Ik geef toe: het is een spannend vergezicht, maar daarom niet onverstandig om er over na te denken: wordt de Lelylijn over een jaar of twintig de Hollandse variant van Nairobi – Mombassa?

Gaswinning

Over kolonisering gesproken: is het toevallig dat het zwaartepunt van de gaswinning in de nabije toekomst -synchroon met het Deltaplan- langzaam van Groningen naar Fryslân verschuift?

Als we niet goed opletten gaan we richting voltooiing van de kolonisatie van Noord-Nederland. Van de stichting van gaskolonie Groningen -titel van het boek van journalist Margriet Brandsma- is niets geleerd, laat staan dat er enige compensatie gloort na de uitbuiting van dit wingewest.

Zij die wonen in de wonden van het aandeelhouderskapitalisme moeten gewoon betaald worden. Begin met een onvoorwaardelijk basisinkomen voor álle Oost-Groningers. En laat Fryslân en Groningen voortaan zelf de gaswinsten incasseren. Praten we dan verder. Maar dit terzijde. Terug naar de woningnood.

Bouwen voor de prins

Eén van de belangrijkste woonbaronnen in Amsterdam en omstreken is een prins van Oranje. Bernard Jr. Met een gouden lepel in de mond geboren, en vast erg veel ‘vastgoedvrienden’. Gouden lepels graaien goed. Zij weten wel raad met de exploitatie van de goedkope en dalende grond in het Noorden.

Ik ben benieuwd of er straks iets overblijft aan kapitaal en vastgoed voor Fryslân. Of worden we het nieuwe wingewest met buitenhuizen van prinsen en andere lakeien uit de Randstand?

Voordat we de vorstelijke grootgrutters uit Den Haag en Amsterdam -na Corona- de hand schudden, moeten we eerst onze knopen tellen.

Jan Atze Nicolai

Politiek denker en dichter
Oud-wethouder van Leeuwarden