(Van een redacteur)
Er verschenen twee goed gehumeurde professoren voor de Leeuwarder raad. In opdracht van een werkgroep van raadsleden – onder voorzitter Visser (VVD) – zijn de heren Winter en Munneke bezig uit te zoeken hoe het in Leeuwarden geregeld is met geheimhouding van informatie, te laat informeren van de raad, vertrouwelijke vergaderingen, lekken van informatie en aanverwante onderwerpen. De professoren zijn nu ongeveer een jaar bezig en hun opdracht is nog niet voltooid. Het tussentijds rapport was de moeite waard. Maar o.i. dreigt er te veel abstractie.
Winter en Munneke hamerden er op: geheimhouding is uitzondering op de hoofdregel, die inhoudt dat informatie openbaar is. De Leeuwarder raad moet zich er ook meer van bewust zijn dat het de raad zelf is die de regie heeft over al dan niet opleggen van geheimhouding. Overigens wordt er gestudeerd op wijziging van de wetgeving. In de wet zitten nu tegenstrijdigheden.
Helaas ontbraken in de inleiding van de professoren de praktijkgevallen. Waar het publiek veel behoefte aan heeft is een uiteenzetting hoe college en raad in bepaalde beruchte dossiers heeft geopereerd. Te noemen zijn bijvoorbeeld het onderwerp Caparis en Big Society (Schepenbuurt/Wielenpolle). Een concrete beschrijving van hoe dat is gegaan maakt meer duidelijk dan verwijzingen naar wetgeving.
De Rekenkamer schreef een rapport waarin Big Society aan de orde kwam maar helaas danste men op het punt van geheimhouding en vertrouwelijkheid in de besluitvorming om de hete brij heen. Dat moet anders.
Of de beide professoren daaraan nog toekomen is moeilijk in te schatten. Het bleef nu nogal juridisch, waarbij wel harde noten werden gekraakt. Zo blijken regelmatig hele dossiers geheim te worden verklaard, terwijl het ook beperkt kan blijven tot bepaalde onderdelen. De duur van de geheimhouding wordt ook zelden vastgelegd. Er zijn geen regels voor het op termijn laten vervallen van de geheimhouding. Er is ook niemand die dat bijhoudt.
Geheimhouding en vertrouwelijkheid zijn niet hetzelfde. Vertrouwelijkheid lijkt in de praktijk de meeste problemen op te leveren. De status ervan (er zijn ook ongrijpbare varianten, zoals prudent met informatie om gaan) bemoeilijkt het functioneren van de raadsleden omdat ze hun taak gehandicapt moeten uitoefenen. Er is sprake van een mistig terrein waar de raadsleden zelf in verdwalen. Burgemeesters en wethouders kunnen hier gebruik/misbruik van maken.
De professoren maakten er gehakt van. Juridisch gezien bestaat vertrouwelijkheid van informatie niet, zo kregen we te horen. Er is in Leeuwarden op dit punt vrijwel niets geregeld. Dat geeft bestuurders de kans de raad buiten spel te zetten. De raad – hoewel ze de regie in handen heeft – laat zich dat aanleunen.
In de professorale inleidingen misten we nog het onderscheid college-partijen en oppositie. In Leeuwarden gedragen met name de college-partijen zich onderdanig. Schoolvoorbeeld was de gang van zaken rond Caparis. Er was indertijd een burgemeester die een raadslid dat via de WOB voor de uitoefening van zijn controlerende rol noodzakelijke gegevens wilde opvragen, onder druk meende te moeten zetten. Zoals gezegd moeten veel meer concrete gevallen in beeld komen om een goed oordeel over de Leeuwarder praktijk te kunnen vellen.
Interessant was het gegeven dat het presidium juridisch gezien geen enkele status heeft. Hoe vaak hebben we in Leeuwarden niet moeten horen dat bepaalde zaken maar verder in het presidium afgehandeld moesten worden?
Interessant was de opmerking van raadslid Rijpma (CU) over de griffie. Die is in Leeuwarden – aldus Rijpma – bewust klein gehouden omdat de raadsleden zich voor informatie tot het ambtelijk apparaat kunnen wenden. De professoren wezen er op dat informatie aan de raad via b. en w. dient te lopen en dat ambtenaren daar uiteraard ook rekening mee houden. Hier lijkt – verhouding raad, college en ambtenaren – een terrein braak te liggen. Mevrouw Molenaar (Groen Links) memoreerde nog dat het stellen van schriftelijke vragen – ter verkrijging van informatie – vaak een rituele dans is. De antwoorden van b. en w. lokken meestal uit tot het stellen van nog veel meer vragen. Maar vermoeidheid houdt de raadsleden hiervan af.
foto: Harrie Muis
