(van een medewerker)
Krankzinnig hoge PFOS en PFAS-concentraties: oorzaak vliegbasis
De waarheid komt bij stukjes en beetjes aan het licht. Enkele maanden geleden organiseerde Wetterskip Fryslân een bijeenkomst, waarin de ontdekking van buitengewoon hoge PFOS-waarden in de Jelsumerfeart bekend werd gemaakt. De bron van de excessief hoge verontreiniging was toen nog niet bekend. Wel wist het Wetterskip al meer dan een jaar daarvoor van ernstige verontreiniging in baggerslib.
Op deze bijeenkomst kondigde het Wetterskip aan dat ook op de vliegbasis – de vermoedelijke bron- metingen zouden plaatsvinden. Berichten bleven vrij lang uit. Wie informatie vroeg bij het Wetterskip kreeg te horen dat er enige vertraging was opgetreden. Daarna was het bericht: de rapportage kost veel tijd want het onderzoek moet in overleg met Defensie plaatsvinden en er moet gekeken worden naar mogelijke juridische gevolgen.
Wie vanmorgen in de LC leest wat de uitkomsten van het onderzoek zijn staat toch verbaasd te kijken.
We lezen dat tussen eind jaren tachtig en 2006 elke week 20 liter PFOS-schuim werd gespoten. Sinds 2008 is het PFOS-houdende schuim verboden. Men gebruikt sinds 2018 nu andere stoffen waarvan de fabrikant niet wil zeggen of dit PFAS-vrij is. Nieuwe raadsels. Bijvoorbeeld: wat gebeurde er tussen 2008 en 2018?
Bij de eerste informatie-bijeenkomst vroegen aanwezigen met nadruk aan wethouder Stellingwerf (GroenLinks) van de gemeente Leeuwarden hoe het nu zit en zat met de vergunningen van de vliegbasis. Vergunningen voor deze stoffen, maar ook voor andere ‘bijverschijselen’ van de vliegbasis (lawaai en uitstoot stoffen). De wethouder mompelde dat hij misschien maar eens met de provincie zou gaan praten. De gemeente heeft sindsdien over de situatie van de vergunningen niets meer naar buiten gebracht.
Bekend is wel dat b. en w. onlangs een brief schreven aan de Inspectie van het ministerie van Infrastructuur. Deze Inspectie heeft een aanvraag (omgevingsvergunning) van Defensie in behandeling. De gemeente moet adviseren. Maar in de brief zegt de gemeente niet te kunnen adviseren omdat er allerlei gegevens geheim worden gehouden. Onbekend is of de inspectie hier al op heeft geantwoord.
Bij een eerdere aanvraag van de Inspectie (daterend van november 2020) aan de gemeente om advies, gaf de gemeente eenzelfde antwoord. De ministeries – Defensie en Infrastructuur – reageerden daarna nooit. Van haar kant liet de gemeente het bij een enkel telefoontje en ondernam verder geen enkele actie.
Hier ligt het grote probleem. Defensie (vliegbasis) lijkt boven de wet te staan. Overheden zoals provincie en gemeente beperken zich tot symbolische activiteiten. Meestal prijzen ze vooral de goede relaties met Defensie.
Met het nu aan het licht gekomen PFOS-schandaal is het moment gekomen om orde op zaken te stellen. Wat gebeurt er op de vliegbasis, welke vergunningen zijn er (of ze zijn er niet, maar hadden er wel moeten zijn), hoe is het toezicht uitgevoerd.
En van eminent belang: hoe hebben andere overheden, zoals de gemeente, gehandeld. Over een lange periode is opheldering noodzakelijk.
