Door Andries Veldman
Zo’n zes miljoen Nederlanders maken regelmatig gebruik van de bibliotheek (dat is de helft van het aantal kiesgerechtigden), en vier miljoen zijn er lid van. Volgens de bibliotheekwet is de bibliotheek actief op de volgende terreinen: lezen en taal, informatie en informatievaardigheid (inclusief digitale vaardigheden), educatie en samenwerking met het onderwijs, cultuur en ontmoeting en debat. Met het exponentieel hoge aantal laaggeletterden in Leeuwarden (10 procent) zou ik zeggen: er is werk aan de winkel! Op grond daarvan zou je verwachten dat de bibliotheek als zeer belangrijk speerpunt bovenaan in de verkiezingsprogramma’s van de lokale politieke partijen zou staan. Niets is minder waar. De bibliotheek zit in de dode hoek bij veel politieke partijen.
In de afgelopen vijf jaar kromp de werkgelegenheid in Nederlandse bibliotheken van 5190 naar 4143 banen (vaste volledige banen). Dat is bijna vijfentwintig procent. Het aantal vrijwilligers groeide van 300 naar 568 (volledige functies). Deze 568 plaatsen worden ingevuld door 11.000 vrijwilligers. Hoewel het Hof Arnhem Leeuwarden op verzoek van vakbond FNV een duidelijke uitspraak heeft gedaan over verdringing van arbeidsplaatsen (het mag niet), doen bestuurders tamelijk laconiek over deze misstand.
In een opinie-artikel schrijft Cor Wijn, in september vorig jaar directeur ad interim van de Vereniging van Openbare Bibliotheken, over de transitie waarin de bibliotheken verkeren, die volgens hem soepeltjes verloopt. Wijn is dan ook geen echte bibliotheker maar een manager van het bureau BMC die mooie praatjes verkoopt. Ook in Leeuwarden geniet dit bureau enige bekendheid. Als het college er niet uitkomt, staat BMC al met vier benen binnen de poort om oplossingen aan te dragen. Die gaan steevast gepaard met bezuinigingen, want BMC weet als geen ander wat de wethouders het liefst horen. Misschien verkoopt BMC zich wel door te zeggen: ik verdien mijn salaris dubbel en dwars terug. Je ziet de wethouders al handenwrijvend achter hun bureaus zitten. Al eerder merkte Liwwadders.nl op dat het stadsbestuur zolangzamerhand wel in zijn geheel over kan worden gelaten aan de ‘deskundigen’ van het Haagse BMC.
Wijn windt er gelukkig geen doekjes om en zegt zonder enige terughoudendheid dat de bibliotheek tegenwoordig ook voor andere doeleinden wordt gebruikt, zoals voor het uitvoeren van de Participatiewet. ‘Daarmee komen de professionele krachten van de bibliotheek voor nieuwe taken te staan als ze via deze wet binnenkomende vrijwilligers moeten begeleiden.’ Klaar ben je als professionele medewerker die aangesteld is om bovengenoemde vijf functies naar behoren uit te voeren. Je krijgt er een extra taak voor hetzelfde salaris bij: het begeleiden van vrijwilligers die al of niet zonder dwang in jouw richting worden geschoven. En als je niet oppast, dan hoor je daar binnenkort zelf bij en mag jouw collega je begeleiden. Dit alles vindt plaatst onder regie van wethouder Sjoerd Feitsma (PvdA, financiën en cultuur).
Bij de aankondiging van het inhuren van de interimmers van BMC horen per definitie grote klokken te gaan luiden. Aan de ene kant geven de bestuurders hiermee een brevet van onvermogen af en aan de andere kant is waakzaamheid geboden bij de organisatie waar deze spreeuwen overvliegen. Daarom: word geen vrijwilliger bij de bibliotheek.
Lees ook: Word geen vrijwilliger bij de bibliotheek (deel 1)
