JANNEWIETSKE DE VRIES IS VERBLIND DOOR MACHT
Fryslân stevent af op een nieuw college van Gedeputeerde Staten met vier partijen: CDA, SP, VVD en FNP. Voor het eerst sinds zeventig jaar staat de PvdA buitenspel. Een historische politieke doorbraak. Jannewietske de Vries, leider van de PvdA, had ondanks een verlies van vier zetels gerekend op deelname aan het nieuwe college. Zij geeft te kennen in de oppositiebanken plaats te nemen. Maar voor hoe lang? De Vries is een ambitieus politica die niet zomaar genoegen neemt met een plaats langs de zijlijn. Het zou zo maar kunnen zijn dat zij binnenkort haar sollicitatiebrief schrijft voor de vacante burgemeesterspost van De Fryske Marren.
Onrechtmatig
Bijna onvermeld in de Friese media is gebleven dat de verkiezing van Jannewietske de Vries tot lijsttrekker van de PvdA voor de Statenverkiezingen in democratisch opzicht onrechtmatig is geweest. Het Gewestelijk Bestuur van de PvdA maakte in 2014 afspraken met de drie lijsttrekkers, Roel de Jong, Lutz Jacobi en Jannewietske de Vries. Eén ervan hield in dat de kandidaten geen gebruik zouden maken van de provinciale ledenlijst. Jannewietske de Vries hield zich niet aan deze afspraak en toverde de ledenlijst toch tevoorschijn. Vervolgens ontvingen alle leden enkele dagen voor de verkiezing een flyer met het verzoek om op De Vries te stemmen. Een groot deel van de PvdA-elite in Fryslân ondersteunde dat. Deze oneigenlijke gang van zaken heeft het Gewestelijk Bestuur van de PvdA Fryslân toegestaan. Onbegrijpelijk. Een partij in ontreddering?
Zege
Lijsttrekker De Vries is vooraf overtuigd van de zege van de Statenverkiezingen op 18 maart. Volgens Erik Betten in het Friesch Dagblad (zaterdag 4 april 2015) oriënteert De Vries zich al voor de verkiezingsdag op een college zonder het CDA. Op woensdag 1 april krijgt CDA-er Sander de Rouwe dat bevestigd. Hiermee legt De Vries de basis voor het wantrouwen voor de nog te voeren gesprekken. Het verschil in opvatting over onder meer het aantal gedeputeerden, het verlagen van de belasting en de te volgen procedure tijdens de onderhandelingen, doet de rest. Zowel De Rouwe (CDA) als Kramer (FNP) doen nog pogingen om de PvdA binnenboord te houden. Tevergeefs. Intussen gaat het politieke ambachtswerk van informateur Geart Benedictus door. Hij constateert op donderdagavond 2 april in Sneek serieuze kansen voor een nieuw GS-college van CDA, SP, VVD en FNP.
Gewipt
Op vrijdagochtend 3 april opent LC-journalist Atze Jan de Vries met de kop PvdA: ‘Wij worden gewipt’. Hij citeert enkele keren zogeheten ‘prominente’ PvdA-ers zonder één keer een naam te noemen. Het artikel van Atze Jan de Vries is een opsomming van argumenten uit de PvdA. Geen enkele keer krijgt een andere partij het woord in het stuk. Op zaterdag 4 april schrijft Atze Jan de Vries: ‘De gedeputeerden Jannewietske de Vries en Hans Konst zaten niet op het pluche voor hun eigen carrière of beurs. Zij waren aan het werk voor het algemeen belang. Authentiek, zonder opsmuk en inhoudelijk zeker van hun zaak.’ Hoe kan in godsnaam een journalist van een zichzelf serieus nemend regionaal dagblad zoiets schrijven?
Frustraties
Eelke Lok van Omrop Fryslân uit zijn frustraties over de toekomstige oppositierol van de PvdA op zaterdagochtend 4 april. ‘It CDA kwakt de PvdA derút, samar’, zegt Lok. Vanuit historisch oogpunt is volgens Lok de aanwezigheid van de PvdA als middenpartij in GS nodig. Verder diskwalificeert hij Poepjes, Schokker, VVD, SP en FNP. In bepaalde opzichten heeft Lok recht van spreken. Zijn boosheid voert echter de boventoon.
Kritische beschouwing ontbreekt
Bij Atze Jan de Vries en Eelke Lok ontbreekt een kritische beschouwing ten aanzien van het functioneren van de PvdA in het algemeen en dat van Jannewietske de Vries in het bijzonder. De op haar persoon gerichte campagne mislukt. Het inhoudelijke optreden is matig en krampachtig. Op het verlies reageert zij louter emotioneel en verwijtend richting CDA.
Dieptriest
De Vries ontwikkelt zich in de loop der jaren tot een cultuurnationalist waardoor haar sociaal-democratische achtergrond verwatert. In het promotiefilmpje van De Vries op GPTV zien we haar in Liwwadden een kledingwinkel binnen stappen. In plaats daarvan had ze in gesprek dienen te gaan met de achterban in Schieringen en Heechterp. Het onophoudelijk noemen van Liwwadden2018 is een obsessie. Ze vereenzelvigt haar politieke lot met dat van Fryslân. De Vries vindt het ontbreken van de PvdA ‘dieptriest voor Fryslân’ (Friesch Dagblad, 4 april 2015). Het is allemaal zelfoverschatting.
Troelstra
Binnen de PvdA Fryslân zijn persoonlijke veranderingen nodig. En ook een inhoudelijke omslag. Het CDA kwam terug van met name landelijke stembusnederlagen. Het zelfreinigend proces van de PvdA in Fryslân begint met het paasfeest van 2015. Piter Jelles, de favoriete politicus van Jannewietske de Vries, werd 155 jaar geleden op 20 april 1860 geboren in Liwwadden. Nadenken over zijn historische nalatenschap kan de PvdA in Fryslân en landelijk een toekomst bieden.
Wiebe Dooper, historicus
