(Ook deze zomer weer prachtige verhalen opgediept uit ons archief, december 2017)
‘De huurders die wij in beeld hebben worden steeds armer en krijgen een steeds hogere rekening gepresenteerd. Leg mij de logica hiervan eens uit?’ Rudi Velthuis stelt dat de armste bevolkingsgroepen de rekening van de crisis die in 2008 begon hebben betaald. Met het invoeren van de verhuurdersheffing kwam de rekening indirect bij de huurders te liggen. Had die 2,1 miljard euro niet opgehoest hoeven te worden, dan hadden de huren met 20 procent naar beneden gekund.’
In het kleine kantoor van Nieuw Elan aan de Schoolstraat zit Rudi Velthuis tegenover Piet van der Galiën. Velthuis is de directeur-bestuurder van het Huurdersplatform Nieuw Elan en Van der Galiën is al sinds 1992 voorzitter van het Platform Eén- en tweepersoonshuishoudens (PEL). Als het over wonen en huren gaat, dan weten deze twee mannen hun stem te verheffen. Op de achtergrond zijn er nog PEL’er Johan Bakker (secretaris) en Frank van den Broek, algemeen directeur van de Bewonersraad, die de adviezen van inhoudelijke cijfers voorzien.
Alle ogen zijn nu gericht op Lutz Jacobi, de lijsttrekker van de PvdA en de leider in de nieuw te vormen Leeuwarder coalitie. Velthuis, Van der Galiën en Van de Broek verwachten dat Jacobi op één cruciaal agendapunt haar rug recht houdt: het woonzorgquotum van 40 procent. Dit woonzorgquotum is in de verkiezingsprogramma’s van de PvdA en PAL/GroenLinks opgenomen en betekent dat niet meer dan 40 procent van de inkomsten van de laagste inkomens uitgegeven mag worden aan de vaste lasten zoals: huur, zorgkosten, gemeentelijke heffingen en gas-, water en licht. Van der Galiën: ‘Dit gezamenlijke bedrag mag in het geval van een bijstandsgerechtigde met een inkomen van 950 euro niet boven 380 euro uitkomen. Van de rest moet je kunnen leven. En als je wat je overhoudt aan Wehkamp of shag wilt uitgeven, dan moet je dat zelf weten.’
Van Lutz Jacobi wordt verwacht dat ze het ‘streven naar’, zoals het in de verkiezingsprogramma’s stond omzet in hard beleid. Rudi Velthuis: ‘Met het streven naar zijn we op de goede weg, maar het gaat natuurlijk om de harde afrekening. De helft van de bijstandsgerechtigden (5000 personen in de gemeente Leeuwarden) geeft meer dan 40 procent van hun inkomsten uit aan vaste lasten. Je kunt wel nagaan dat dit veel problemen veroorzaakt, niet alleen financieel. Wij hebben te maken met een kwetsbare groep mensen, vaak met veel gezondheidsklachten en problematische schulden. Het vaststellen van een woonzorgquotum raakt hen direct in de portemonnee, dit keer positief. Je moet er als samenleving voor zorgen dat deze mensen meer geld in hun beurs houden, daarmee voorkom je mogelijk andere problemen.’
Van der Galiën: ‘Hoe gek het ook klinkt, de rekening voor het aanzwengelen van de economie wordt neergelegd bij de armste bevolkingsgroep. Niet alleen de verhuurdersheffting, waarvan wij vermoeden dat die na betaling gewoon wordt gehandhaafd – zie het kwartje van Kok – wordt door de huurders betaald, ook met de verduurzaming van de woningen betalen de huurders de rekening. Hoezo? De corporaties zien met de aanpassing aan de woningen de waarde van hun bezit stijgen. De gemeente stuurt hen door die stijging een hogere WOZ-aanslag. Hier en daar wordt toch de huur verhoogd. Het zou alleszins redelijk zijn, en getuigen van goed sociaal beleid, dat die extra gemeentelijke inkomsten ten goede zouden komen aan de huurder.’ Volgens onderzoeksinstelling COELO geeft de verhuurdersheffing een prikkel aan corporaties om de huur te verhogen en minder te investeren in sociale woningbouw.
Van der Galiën: ‘De vuistregel is dat iedere huurder twee maanden huur per jaar aan de regering betaalt. De rest gaat naar de verhuurder. Ook in Leeuwarden mogen deze verborgen kosten, waaraan de minima verhoudingsgewijs het meeste betalen, hoog op de agenda geplaatst worden. Het is eigenlijk te zot voor woorden dat de smalste schouders de grootste lasten dragen.’ Velthuis: ‘Dan hebben we het alleen nog maar over de groep die bij ons in beeld is. De groep hier net boven, de middengroepen, kampen met dezelfde problemen of ze zijn nog groter.’
Velthuis en Van der Galiën vinden dat Lutz Jacobi stappen moet zetten en de daad bij het woord voegen. Van der Galiën: ‘Wanneer Lutz Jacobi, uitgaande van haar intenties écht iets wil veranderen, moet ze fundamentele stappen zetten. Geen stapjes. We schieten er niks mee op door, zoals jaren achtereen gebeurde, geld over de schutting naar allerlei projecten te gooien. Daarmee zijn miljoenen verdwenen. Als dat projectenbeleid wordt voortgezet, dan heeft Gijs Jacobse van Gemeentebelangen helemaal gelijk. Die zegt: stel prioriteiten. Degenen die zorg nodig hebben moeten in Leeuwarden nu voorop staan. We hebben in Leeuwarden een heleboel arme mensen. Wij zeggen: stop met de ad hoc-projecten en kom met fundamentele oplossingen. We zeggen: doe iets!’
