Bron: Huub Mous
Foto: Simon van der Woude
‘De verf is op een linnen doek aangebracht, wat af te leiden is uit de weefselstructuur die vooral in de blauwe verflaag zichtbaar is. Bovendien is het linnen zelf aan de zijkant te zien naast een opgeplakte strook papier. Het is moeilijk te zien of de verf met een kwast of met een roller is aangebracht. Vooral de rode verf is zeer goed glad getrokken en in het oppervlak zijn alleen nog wat kleine ribbels waar te nemen. Ondanks het egale oppervlak lijkt de verf nogal pasteus. Het is dan ook waarschijnlijk synthetische verf, of in ieder geval een soort dat de eigenschap heeft goed te dekken en glad te trekken. De blauwe verflaag lijkt iets dunner te zijn aangebracht en ook minder gelijkmatig. De scheiding tussen blauwen rood verloopt kaarsrecht zonder ongeregeldheden. De blauwe verflaag ligt ongeveer één millimeter over de rode heen en is over de hele lengte een heel klein beetje in het rood doorgelopen. De scheiding tussen het geel en het rood is minder nauwkeurig. Op het rood zijn wat gele spatjes te zien en het lijkt of de ’scheidingslijn’ met, een kleine kwast is gecorrigeerd. De gele vef is over het geheel nogal dik aangebracht. Gezien de kleine ongeregeldheden in de uitvoering is het werk niet door andere hand vermenigvuldigbaar. De duurzaamheid is groot, aangezien alleen traditionele materialen als verf en linnen zijn gebruikt.’
Dit zijn mijn woorden uit 1971. Als eerstejaars student kunstgeschiedenis had ik de opdracht gekregen een schilderij in het Stedelijk Museum uit te kiezen om exact te beschrijven wat ik zag. Ik koos voor het werk van Barnett Newman Who is afraid of red yellow and blue. Misschien wel omdat ik eindelijk wel eens wilde weten of ik er bang voor was. De notitie, die ik onlangs terugvond op zolder, is een getypte tekst van vijf pagina’s, waarin alle aspecten van het schilderij minutieus worden beschreven. Destijds kon ik niet weten dat dit schilderij veertien jaar later vrijwel onherstelbaar zou worden beschadigd.
De Amerikaan Goldreyer kreeg de opdracht tot restauratie, waarna de beroemde affaire met de verfroller ontstond, waardoor volgens velen het schilderij pas goed – en nu onherstelbaar beschadigd was. Jaren later sloeg dezelfde aanslagpleger nog eens toe, maar bij een ander werk van Newman in het Stedelijk. Bij de huidige acties van klimaatactivisten mag je hopen dat niemand het in zijn hoofd haalt om een stanleymes mee te nemen naar het museum. Toen ik onlangs in het Stedelijk was, zag ik dat ‘Who is afraid…’ niet (meer) op zaal hangt. Kennelijk wordt dit werk nu definitief als verloren beschouwd.
