Nieuwe ramp op De Kelders Enige tijd geleden – een half jaar, driekwart jaar, langer nog? – stond er een schetstekening in de Leeuwarder Courant van een ontwerp voor de nieuwbouw op De Kelders van de afgebrande panden aldaar. Een brand, die door z’n oorzaak en gevolgen de landelijke pers haalde.
Die schets, van een architectenbureau uit nota beide bene Dokkum – een plaats waar Leeuwarden al eeuwenlang een haat-liefde verhouding mee heeft –, deed menigeen de tenen krommen, maar goed, het was nog maar een schets. Er zou nog wel deskundig oordeel over geveld worden, denk je dan, door mensen, die er voor gestudeerd hebben en/of er weet van hebben, bouwkundigen en commissies.
Wie schets (nu we toch aan ’t schetsen zijn) echter mijn verbazing, toen ik onlangs het in aanbouw zijnde op De Kelders passeerde en begreep dat aan die schets niets is gewijzigd. De zolder van de benedenverdieping is een halve meter lager dan die van de belendende panden, de onderkant van de kozijnen op de eerste verdieping daardoor ook, en erger nog (kan het trouwens erger?), de bovenkant van die kozijnen is recht in plaats van gebogen, zoals bij de buurpanden. Hier wordt een modderschuit gebouwd tussen de historische vlaggen aan weerszijden. Hoe respectvol heeft Wyb Feddema immers zijn pand, het voormalig geboortehuis van Mata Hari, laten restaureren.
In de jaren ’70 van de vorige eeuw heerste er een richtingenstrijd in bouwland over het zogenaamde ‘historisch bouwen’. Je ging niet nieuwbouw voorzien van bijvoorbeeld een zeventiende of achttiende eeuwse gevel, ondanks dat de buurpanden of andere panden in de straat die ook hadden. Nee, je moest en zou potdomme kunnen zien, dat het nieuwbouw was. Voormalig wethouder Ap Timmermans was destijds een voorstander van deze richting.
Anderen betoogden, en verwezen daarbij naar bijvoorbeeld de omgeving van het Centre Pompidou in Parijs, dat je rustig ultramoderne nieuwbouw mocht voorzien van een oude gevel, of die nieuwbouw achter een oude gevel plaatsen, om het karakter van een wijk of straat niet aan te tasten. Ik meen, dat die laatste mening in de moderne wereld heeft gezegevierd.
Zo niet in Leeuwarden, dus. Er wordt weer eens een wangedrocht opgericht, zoals we dat al hebben op onder meer de hoek van het Gouverneursplein en de Sint Jacobsstraat, in de Speelmanstraat, op het Zuiderplein, de Nieuwekade, het Amelandshuis en ooit op de plek van Amicitia. Die laatste balk in ’t oog van de Leewadder is gelukkig hersteld.
Waar zijn ze gebleven, de bewakers van de schoonheid van de binnenstad van de Hoofdstad der Friezen? Zijn dit nu de zichtbare gevolgen van het afschaffen van ‘Hûs en Hiem’? Waar is hoofd Monumentenzorg Leo van der Laan? Of heeft die hier niets in de melk te brokken? Waarom ligt de gemeenteraad alsmaar te slapen? En van de provinsje moet je ’t al helemaal niet hebben, want wat die aan de Tweebaksmarkt hebben laten neerzetten: “brek my de bek net iepen!” Harry Drent, Leeuwarden
