De Italiaanse Agnese Valmaggia is de enige vrouwelijke drummer tussen haar mannelijke medestudenten en docenten aan het Conservatorium van Amsterdam. Tijdens een groepsles worden opnames van drummers beluisterd. De opdracht is om te raden wie de drummer is. Als het antwoord even uitblijft, noemt iemand Terri Lyne Carrington, een beroemde vrouwelijke Amerikaanse jazzdrummer. De docent lacht: ‘Pfff, come on…’ Het moment is Valmaggia altijd bijgebleven. Ze bootst de lach en woorden van de docent na met haar drumstel. De drums worden zo het middel waarmee Valmaggia zich uitspreekt.
Wil je meepraten over deze voorstelling? Kijk dan op ons forum.
In haar soloperformance ‘I never lie’ worden de drums ondersteund door filmbeelden, elektronische geluiden en lichteffecten. Gedurende de avond ontvouwt Valmaggia haar verhaal in verschillende hoofdstukken. Ze onderzoekt daarin haar positie als vrouwelijke drummer en nodigt het publiek uit na te denken over de manier waarop vrouwen worden gezien. ‘Wat als ik honderd jaar geleden was geboren?’ Die vraag vormt de rode draad van de voorstelling.
We zien beelden van nieuwszender RAI. Opgegroeid met Italiaanse televisie herkent Michele meteen de ‘signorine buonasera’, Italiaanse presentatrices die slechts de taak hebben programma’s aan te kondigen, waarna een mannelijke nieuwslezer het overneemt. Valmaggia toont de beelden op een groot scherm en laat ze gedurende de voorstelling terugkomen. Op die momenten stopt ze met spelen of vertellen. Zonder drums, geluids- of speciale lichteffecten krijgen de beelden alle aandacht. Juist door deze stiltes krijgen ze betekenis en lijken ze een statement te worden.
Op een ander moment gebruikt Valmaggia slechts een snare en een tom, twee trommels van het drumstel, die ze met behulp van triggers (een kleine sensor op de rand van de trommel) laat klinken als elektronische instrumenten. Ze heeft er zachte, harmonische en melodische klanken in geprogrammeerd, waarop ze meespeelt terwijl ze een brief van Amelia Earhart toont. Earhart, de eerste vrouw die solo de Atlantische Oceaan overvloog, schreef op de ochtend van haar huwelijk met George Putnam een brief waarin ze haar onafhankelijkheid benadrukte en duidelijk maakte dat ze geen traditioneel huwelijk wilde. De rustige klanken, gecombineerd met de voordracht van de brief, vormen een ingetogen boodschap die overkomt.
Eén van de hoogtepunten voor ons was een fragment uit een interview met Eartha Kitt, een Amerikaanse actrice en zangeres. Kitt wilde zich niet voegen naar de patriarchale verwachtingen van haar tijd. Op de vraag of ze binnen een huwelijk bereid zou zijn compromissen te sluiten, antwoordt ze: ‘Compromising? What is compromising? Compromising for what? Compromising for what reason? Stupid!’ Haar woorden worden gevolgd door een bulderende lach. Valmaggia neemt die energie over en zet Kitts woorden kracht bij met haar drumstel. Zonder extra licht- of geluidseffecten vullen alleen Kitts stem en het ritme van de drums de ruimte. Terwijl loops klinken speelt Agnese met stevige grooves op kick, hi-hat en snare. Hier is duidelijk haar jazzachtergrond te horen. De improvisaties zijn soms wat eenvoudig, maar staan in dienst van de dialoog tussen het drumstel, de filmbeelden en de door haar gemixte geluidseffecten. Juist die combinatie laat zien hoe Valmaggia haar muzikale achtergrond als jazzdrummer en componist samenbrengt in één geheel.
I never lie is een persoonlijke voorstelling met een duidelijke eigen stijl, waarin muziek, beeld en inhoud zorgvuldig samenkomen. Niet iedere improvisatie is even verrassend, maar juist de manier waarop Valmaggia haar drums, samples en filmbeelden met elkaar verweeft, maakt de voorstelling boeiend. (Het antwoord op haar vraag ‘Wat als ik honderd jaar geleden was geboren?’ laat zich aan het einde niet moeilijk raden.)
Verhaal ★★★★★
Een persoonlijk verhaal met een duidelijke boodschap. De ervaringen en zoektocht van Valmaggia worden overtuigend verbonden met verhalen van vrouwen als Amelia Earhart en Eartha Kitt.
Muziek & techniek ★★★★☆
Valmaggia combineert haar achtergrond als jazzdrummer en componist met haar onderzoek naar elektronische muziek en samples. Dat is goed hoorbaar in de manier waarop ze drums, elektronische klanken, filmbeelden en samples met elkaar verweeft. Vooral de stevige grooves laten haar jazzachtergrond horen. De improvisaties zijn soms wat eenvoudig, maar staan duidelijk in dienst van het geheel.
Beleving ★★★★☆
De afwisseling tussen krachtige drumfragmenten, stiltes, filmbeelden en gesproken tekst zorgt voor een voorstelling die blijft boeien en aanzet tot denken.
Ons eindoordeel: ★★★★☆
Elisa van Kesteren en Michele Pazzini
Voor deze serie interactieve muziekrecensies bezochten wij bij Podium Explore de voorstelling ‘I never lie’ van Agnese Valmaggia. Wil je meepraten over de voorstelling of heb je vragen over drummen? Kijk dan op ons forum. Het volgende concert in deze serie zal gaan over de voorstelling ‘Waiting for the Barbarians’ van de Nederlandse Reisopera en Club Guy & Roni.
