Bron: Huub Mous
Foto: Simon van der Woude
Intellectuele prostitutie
2 november 2022
Iedereen ervaart de werkelijkheid vanuit zijn eigen vooronderstellingen, denkraam, geloof of wereldopvatting. Vanuit dat gegeven is het een ijdele gedachte om te menen dat je een ander ooit van je eigen gelijk kunt overtuigen. Dat is water naar de zee dragen. Iedereen wil toch alleen maar horen wat hij al wist. Iedereen ziet wat hij al gezien heeft. Iedereen denkt wat hij al eerder gedacht heeft. Iedereen zegt wat hij ooit al eens gezegd heeft. Het leven is een voortdurende herhaling van een voorstelling die nooit heeft plaatsgevonden. Of omgekeerd: het leven is een generale repetitie voor een première die er nooit van zal komen. Wie zei dat ook al weer? Ik dacht Gerard Reve bij het graf van Gerard den Brabander. Maar Reve had die woorden weer van een ander. Wie was dat ook al weer? Ik moet het nazoeken. Niets ligt voor de hand. De woorden willen niet vandaag. Ik was vannacht in Amsterdam, maar ik kon de weg niet vinden.
Toen droomde ik opeens van Goffe Jensma. Waarom weet ik niet. Ik las dat hij met pensioen is gegaan. Hij was boos en teleurgesteld, maar wie is dat niet als hij met pensioen gaat. Op het eind krijgen we het allemaal voor onze kiezen. Jaren geleden werd ik gevraagd of er ook voor voelde om in De Bres in Leeuwarden in debat te gaan met Goffe Jensma. Natuurlijk wilde ik dat, maar de vraag was alleen waarover. Eigenlijk ben ik het in alles met die goede man eens. Hij ook met mij, vrees ik. Alleen trekt hij telkens weer de verkeerde conclusies uit de wijsheid die hij met mij deelt.
Als je meent dat een Friese canon funest is voor het bevroren zelfbeeld dat eigen is aan de Friese cultuur, dan moet je natuurlijk niet in een commissie gaan zitten die die Friese canon voorbereidt, zoals hij destijds deed. Als je meent dat de Friese identiteit berust op een mythe, dan moet je daar verder over zwijgen. Als je dweept met de institutionele veldtheorie van Bourdieu, dan moet je zelf niet alchemie bedrijven door uit de teloorgang van de Friese cultuur een leerstoel voor het Fries in stand te houden. Jensma is de incarnatie van fictieve God die nooit heeft bestaan.
