door Ben Stegeman

Nederland.exe – Not Responding

Wanneer een land vastloopt, helpt zelfs Ctrl + Alt + Delete niet meer

Nederland is een computer die te lang aan heeft gestaan.
De cursor knippert nog wel, maar verder beweegt er niets meer. De ventilator loeit, het geheugen is vol, en de gebruiker, de burger, kijkt machteloos naar het scherm. Opnieuw opstarten lijkt eng, maar doorgaan zoals nu is onmogelijk. Nederland.exe is vastgelopen.

Het opstarten van een land

Elke ochtend probeert het systeem weer op te starten. De eerste meldingen verschijnen op het scherm:

Loading… Asielbeleid.dll ontbreekt.
StikstofDriver niet compatibel.
Woonmarkt.sys kan niet worden geopend.
ToeslagenDatabase – bestand beschadigd.

De helpdesk, beter bekend als de Tweede Kamer, probeert intussen de muis te bewegen. Soms lukt dat. Er wordt een motie aangenomen, een onderzoek ingesteld, een taskforce opgericht. Maar het beeld blijft hangen. De processen draaien, zonder resultaat. Wat ooit een goed geoliede machine was, is veranderd in een wirwar van programma’s, updates en noodoplossingen. Niemand durft meer iets te verwijderen, want alles hangt met alles samen.
Elk probleem is een plug-in geworden, en bij elke nieuwe foutmelding wordt er nóg een toegevoegd.

De automatische probleemoplosser

De overheid klikt op “Problemen automatisch oplossen”. Na lang denken verschijnt het vertrouwde venster:

“De automatische probleemoplosser heeft geen problemen gevonden.”

Dat is vreemd, want het systeem kraakt van de fouten. De virusscanner, tegenwoordig “Commissie van Onderzoek” genoemd – spoort van alles op:

Toeslagen.exe – besmet,
WIA.dll – corrupt,
Groningen.dat – beschadigd,

maar elke keer drukt iemand op “negeren” om door te kunnen werken.

De CPU (het kabinet) draait overuren. De RAM (de samenleving) zit vol. De ventilator (de burger) maakt steeds meer lawaai. En terwijl het systeem oververhit raakt, wordt er een nieuw tabblad geopend: “Tijdelijke Noodwet v7.3”. De taakbalk is inmiddels langer dan de werkdag.

Het geheugen lekt

De computer heeft last van geheugenlekken. Wat gisteren nog urgent was, wordt vandaag vergeten. Bestanden met namen als VertrouwenBurger.exe en Toekomstvisie.docx verdwijnen spoorloos. Er zijn back-ups, natuurlijk, maar die heten “coalitieakkoord” en blijken meestal niet leesbaar.

Soms probeert een nieuwe minister een oude map te openen, maar krijgt dan de melding:

“U hebt geen toegang tot dit bestand. Vraag toestemming aan het vorige kabinet.”

En zo blijft Nederland ronddraaien in een eeuwige update-cyclus. Iedereen werkt, maar niemand komt vooruit. Een land dat ooit trots was op zijn degelijkheid en innovatie draait nu op software uit de vorige eeuw.

De taakbeheerder

Als je in paniek bent, druk je op Ctrl + Alt + Delete. Dan zie je eindelijk wat er echt allemaal draait:

• Taskforce Asielbeleid (reageert niet)
  

• Crisisoverleg Klimaat (bevriest bij elke input)
  

• Vertrouwen In Overheid.exe (onherstelbare fout)
  

• CommunicatieMinisterie.doc – 37 kopieën geopend
  

Je kunt proberen iets te sluiten, maar dan krijg je de waarschuwing:

“Weet u zeker dat u dit proces wilt beëindigen? Onopgeslagen data kunnen verloren gaan.”

En niemand durft te klikken.

De stekker eruit?

De burger probeert ondertussen kleine dingen: een nieuw wachtwoord, een ander venster, nog één keer “herstel vorige versie”, maar ook dat helpt niet. De virusscanner van gezond verstand detecteert ondertussen steeds meer malware: wantrouwen, bureaucratie, polarisatie. Zelfs de firewall van fatsoen begint te lekken.

Het is verleidelijk om dan te zeggen: “Gooi het hele systeem weg, trek de stekker eruit.”, maar zo werkt het niet. Nederland is geen laptop die je even kunt vervangen. Het is een netwerk van mensen, belangen, idealen en gewoontes. Toch is er iets nodig dat lijkt op een herinstallatie. Een schoon besturingssysteem, waarin ruimte is voor eenvoud, vertrouwen en een beetje lef.

Herstarten

Misschien moeten we gewoon opnieuw opstarten. Niet met een fabrieksreset, maar met een echte herstart. Een samenleving die de updates weer durft te installeren, fouten kan toegeven en leert om soms een venster te sluiten.

Tot die tijd blijft het scherm bevroren. De cursor knippert koppig. De burger kijkt toe.

En ergens, diep in het systeem, hoor je nog één laatste melding:

“Nederland.exe – reageert niet meer.”