Arcadia kan zich met de gemeente Leeuwarden geen betere partner wensen

(foto: André Keikes; onderin Roelof van der Schaaf)

Ook deze zomer enkele prachtige verhalen opgediept uit ons archief; maart 2025

Gemeente Leeuwarden: de juiste partner!

De verantwoordelijke wethouder had in de beste Leeuwarder bestuurlijke tradities de raadsmeerderheid al lang voor zijn plannen gewonnen

Feitelijk gaat het trouwens om een bedenkelijke constructie die fondsen en sponsoren op het verkeerde been zet

Dat Arcadia de toegezegde eigen bijdrage niet rond weet te krijgen is overigens geen enkel probleem, want de gemeente staat uiteraard garant

Marketeers en culturele producenten: het blijft een moeizame relatie met debet en credit

door Piet Hemminga

Het is niet voor het eerst dat de Leeuwarder gemeenteraad zich dezer dagen als soepele
financier van geldslurpende zaken bewijst. Kan SC Cambuur zowel in kwade als goede dagen
immer rekenen op de goedgevigheid van de Leeuwarder gemeenteraad, weet ook poppodium
Neushoorn in de gemeente een betrouwbare geldschieter te hebben, nu is het cultuurmaker
Arcadia – de stichting Fryslân 2018-2028 – die ervaart dat er geen beter en royaler vriend is dan
het Leeuwarder gemeentebestuur. Een gemeentebestuur dat zich met handen en voeten aan de
cultuurproducent heeft verbonden en dus geen nee zegt als op een onfatsoenlijk laatste moment
blijkt dat er nog wat euro’s nodig zijn om een tijdelijk, dat wil zeggen voor honderd dagen,
bouwsel op het Oldehoofsterkerkhof te realiseren.

En dat nadat dezelfde gemeenteraad in 2023 reeds een bedrag van 1,8 miljoen euro aan Arcadia
overmaakte. De raad was daarmee in de veronderstelling dat de gemeente voldoende had bijgedragen om de Arcadia-dromen waar te maken. Nu dat niet het geval blijkt, sputterde, niet ongewoon, een enkel oppositioneel raadslid nog wat tegen, maar de verantwoordelijke wethouder had in de beste
Leeuwarder bestuurlijke tradities de raadsmeerderheid al lang voor zijn plannen gewonnen.
Met handen en voeten gebonden. Zo liet de verantwoordelijke wethouder eerder weten dat het niet mogelijk bleek om de kosten (heel transparant) onder te brengen bij andere posten in de gemeentebegroting. Dat doet de vraag stellen welke kosten voor Arcadia eigenlijk wél zijn ondergebracht in de gemeentebegroting. En hoe zit dat met het in 2023 gereserveerde half miljoen voor de interne gemeentelijke betrokkenheid bij Arcadia? Waarvoor wordt dat geld eigenlijk gebruikt en is dat bedrag reeds op of wordt dat pas na afloop van alle festiviteiten duidelijk?

Opdrachtgever en eigenaar

Nog sterker: niet Arcadia is de opdrachtgever voor Bouwurk ‘vol nieuwe ideeën en eerste keren’, maar de gemeente Leeuwarden, die daarvoor een krediet van 850.000 euro uittrekt. Dat bedrag valt mogelijk lager uit, want het betreffende raadsvoorstel laat weten dat Arcadia de gemeente hoopt te ondersteunen met een bedrag van 350.000 euro. Hoopt, want de cultuurmakers hebben op dit moment notabene nog slechts de helft van dat bedrag dat van fondsen en sponsoren moet komen, toegezegd gekregen. Beetje zorgelijk, nu reeds over twee maanden de festiviteiten losbarsten! Feitelijk gaat het trouwens om een bedenkelijke constructie die fondsen en sponsoren op het verkeerde been zet. Zij zijn immers niet de financiers van een tijdelijk bouwwerk van Arcadia, maar van een bouwsel van de gemeente
Leeuwarden, dat na augustus mogelijk naar de bouwput van het Spoordok verdwijnt, om daar vervolgens, zoals de bomen van Bosk op het NHL Stenden-terrein, een roemloos einde tegemoet te gaan.

Om de onduidelijkheid over ieders verantwoordelijkheid nog wat groter te maken, schrijft het gemeentelijke raadsvoorstel over de financiering van Bouwurk niet alleen: ‘De gemeente Leeuwarden is opdrachtgever van het project en wordt eigenaar van het bouwwerk’, maar ook: ‘In gezamenlijkheid met de gemeente Leeuwarden wordt dit project opgepakt’. Dat is een beetje vreemd. Gaat het mogelijk om een nog achtergebleven tekstje van de Arcadia-fondsenwervers? Dat Arcadia de toegezegde eigen bijdrage niet rond weet te krijgen is overigens geen enkel probleem, want de gemeente staat uiteraard garant.

36.000 euro per dag, 25 euro per minuut

Op dit moment gaat de publieke aandacht uit naar de genoemde 850.000 euro, maar de totale kosten van het vergankelijke bouwwerk, met inbegrip van deze acht en een halve ton, bedragen nog net iets meer: 3,6 miljoen euro! Dat is voor alle duidelijkheid en in het gunstigste geval 36.000 euro per dag ofwel 25 euro voor iedere minuut dat het bouwsel er staat. In werkelijkheid gaat het om een nog hoger bedrag per dag omdat ook de bouw zelf binnen de honderd dagen van aanwezigheid valt. Is dat niet een beetje duur en veel voor een kortstondig podium voor ‘hoopvolle initiatieven en projecten in dorpen en wijken?’ Is het niet beter de miljoenen maar direct in de dorpen en wijken voor iets blijvends te verdelen?

Ik vraag me in gemoede af hoe het mogelijk is dat een wethouder of een gemeenteraad (en dat in een gemeente als Leeuwarden), op grond van een politiek idee dat is uitgewerkt in een ronkend, vaag en slecht beargumenteerd plan, zo’n uitgave van moeizaam opgehoeste publieke middelen kan verantwoorden. Hoe zijn de actuele gemeentelijke WOZ-tarieven nog te verdedigen en hoe valt zo’n bedrag voor iets dat na honderd dagen weer helemaal voorbij is, te rijmen met het geweeklaag over het komende gemeentelijke ravijnjaar? Hoe staat het tegenwoordig met de kosten van de jeugdzorg, de
WMO of het oplossen van de problemen in de binnenstad of Vlietzone? Dat het provisoire bouwsel vervolgens boekhoudkundig wordt afgeschreven over een periode van maar liefst veertig jaar doet eerder denken aan de oprichting van een nieuwe Oldehove, dan een gebouw van slechts drie maanden.

Juiste partner

Het totale bedrag van 3,6 miljoen euro, zo laat B en W aan de raad weten, is nodig voor personele lasten, programma-, productie-, marketing- en tenslotte bouwkosten. Hopelijk zijn de afbraak-, energie-, onderhouds-, vergunnings- en herbouwkosten niet vergeten. Maar ach, dat zien we dan wel weer. De weinig informatieve site van Arcadia meldt dat maar liefst zo’n zestig betaalde krachten in het spier zijn om de ‘grote maatschappelijke transities van deze tijd als iepen mienskip aan te pakken.’
Een derde deel van het Arcadia-team behoort tot de kern: directie, administratie, relatiebeheerder
Friese gemeenten en controller inbegrepen. Negen lieden bevolken de marketingafdeling. Ik heb geen flauw idee wat deze ongetwijfeld ijverige marketeers doen, maar weten ze in Nijeholtpade,
Surhuisterveen en Zweins of Assen, Groningen en Zwolle of, een net iets hoger ambitieniveau,
Antwerpen, Bremen en Luxemburg al wat er allemaal staat te gebeuren? Voor Bouwurk tel ik tenslotte maar liefst veertien krachten, exclusief de gemeentelijke personele inzet. Bij zulke aantallen verbaast het mij niet dat men elkaar voor de voeten loopt of dat men elkaar al te lang aan de praat houdt, mede mogelijk gemaakt door een royaal subsidie en jarenlange voorbereiding van iets dat nog heel lang heel veraf lijkt.

Het verbaast mij evenmin dat de financiering van het bouwwerk bij de Oldehove nu pas aan de orde is gesteld. Bij alle drukte, nog even niet aan toegekomen. Misschien zelfs een beetje vergeten.
Marketeers en culturele producenten: het blijft een moeizame relatie met debet en credit. Maar nee, volgens de wethouder werden de kosten pas in december definitief duidelijk. Definitief duidelijk?
Naast het noemen van de door de gemeente te leveren euro’s wordt aan raad of inwoner amper iets duidelijk gemaakt, laat staan definitief duidelijk gemaakt. Volgens de wethouder is een goedkopere variant afgewezen omdat het ‘niet voldoet aan het ambitieniveau dat we met Arcadia hebben.’ ’t Is wat, maar een gemeenteraad neemt met zo’n uitleg toch geen genoegen?

Heeft de wethouder de bouwbegroting nog aan de raad voorgelegd? Het raadsvoorstel laat dat in het ongewisse. Is er nog gesproken over de kosten van materialen en arbeid? En wie is of wordt de aannemer? Is er een aanbesteding? En hoeveel tijd gaat de bouw vergen? Dat laatste is niet alleen van belang voor de kosten, maar evenzeer voor het aantal dagen dat het bouwwerk zijn aangekondigde bijdrage in het stimuleren van een ‘creatieve, veerkrachtige samenleving, die in samenwerking met de juiste partners, werkt aan nieuwe perspectieven voor de actuele vraagstukken van onze regio’
daadwerkelijk gaat leveren. Volgens Arcadia lukt het om samen iets ‘onvoorstelbaars neer te zetten’.

Inderdaad onvoorstelbaar, maar in ieder geval is het duidelijk wie voor Arcadia de juiste partner
is. Wat de nieuwe perspectieven zijn of worden, blijft vooreerst gissen. En welke actuele
vraagstukken van onze regio opgelost gaan worden, blijft evenzeer onduidelijk. Kortom, een wel
heel zwakke basis om op de vereiste zorgvuldige wijze 2,6 miljoen euro gemeentelijk geld voor
uit te trekken. Mijn eigen perspectief? Honderd dagen utopisch Arcadië, het geld verdampt en
geen probleem opgelost.