Door André Keikes
Foto: Theo de Witte
Maar liefst €1 miljoen euro stak de gemeente tien jaar geleden in de Oude Lombardsteeg tussen Nieuwestad en Zaailand. Het vieze, stinkende pisstraatje, dat de twee hoofdwinkelgebieden van Leeuwarden verbindt, verdiende beter was het idee. In de gemeenteraad vroegen velen zich destijds al af of het wel zou lukken met die €1 miljoen en de aluminium walvis van kunstenaar Giny Vos. De walvis is fraai, maar de steeg bleef een groezelige doorgang en werd zeker geen stijlvolle passage. Nu de hele binnenstad de komende jaren een facelift gaat krijgen opnieuw een punt van aandacht. Net als de dichtplakmanie van winkelruiten in vrijwel alle tussenstraatjes.
Het aanpakken van de Oude Lombardsteeg was, alweer een decennium geleden, het sluitstuk van het Project Nieuw Zaailand. Ook op het project als geheel valt wel wat af te dingen, maar een mooie voldoende heeft het beslist opgeleverd. De ingrepen in de steeg zijn een ander verhaal. Niks mis met de vis, al zie je de wel erg subtiele ledverlichting alleen als je die in het winterhalfjaar ook bewust wilt zien. Maar je hebt in ieder geval de intrigerende constructie. En verder?
Het Statemapand op de hoek met het Ruiterskwartier, ooit onderdeel van V&D zaliger, werd tien jaar geleden fraai gerestaureerd. Bovendien kwamen er grote glazen ramen in de steeg. Het is een van de drama’s van het project, want er wordt, ondanks al die investeringen, helemaal niets mee gedaan. Er zijn wat glimmende halve bollen zichtbaar en een dichte houten deur, terwijl bijvoorbeeld een etalagepop voor elk raam al heel veel zou schelen. Kost niks.
En verder? Douglas heeft een stukje ‘etalage’ aan de steegkant, een kleine verbetering vergeleken met de tijd toen kledingmagazijn Bervoets, later Kreymborg, er nog zat. Van Haren heeft een nietszeggend raampje en Prénatal heeft drie dichtgesmeerde ramen. Verder kent het straatje nog steeds alleen maar zielloze blinde muren, die van tijd tot tijd door de plaatselijke spuitbusridders worden besmeurd. De gemeente vreesde al zulke ontwikkelingen, maar Giny Vos wilde, heel begrijpelijk, liever geen van de walvis afleidende dingen op ooghoogte.
In de Leeuwarder Courant zei zij in 2015 ten tijde van de voltooiing van de walvis: “Natuurlijk bestaat het risico dat er graffiti wordt gespoten, maar ik heb gezegd: laten we het nou gewoon proberen, laten we van het goede uitgaan. Als het toch mis gaat bedenken we wel een oplossing.” Het zou mooi zijn als aan die woorden nu waarde worden gehecht, want wie vandaag de dag, dus bijna tien jaar na de heropening door de ‘Passage de la Baleine’ loopt, wordt opnieuw bevangen door neerslachtigheid.
Graffiti wordt weliswaar van tijd tot plichtmatig en niet al te precies weggeverfd, maar verder is de Oude Lombardsteeg toch vooral weer de troosteloze doorgang die het altijd geweest is. Dat ligt niet alleen aan de povere schoonmaakkwaliteit, maar wel degelijk ook aan de belendende winkelbedrijven. Die wilden destijds al geen ingang aan de steeg, zelfs geen ramen. Ook weer niet zo vreemd, want het zijn bedrijven met hoofdkantoren elders, dus wat kan hen die Leeuwarder doorgang schelen. Dat zal nu waarschijnlijk niet anders zijn.
Bovendien is het voor veel mensen moeilijk om zich een nieuwe situatie voor te stellen. Investeren in een vies straatje, wie wil dat nou? Dat zou anders zijn met een overtuigende artists impression, die beter vertaalt wat de bedoeling is. Ik heb zo’n toekomstbeeld van de steeg nooit ergens aangetroffen. En ja, dan heeft een plaatselijke wethouder uit het Noorden ook niet veel kans bij een winkelketeneigenaar in de Randstad.
Het zou mooi zijn als de Oude Lombardsteeg in het nieuwe centrumplan andermaal een kans krijgt. Natuurlijk zonder de wél geslaagde ingreep van Giny Vos tekort te doen. Eerder juist om de vis beter te laten uitkomen. Nieuwe indringende gesprekken met Prénatal, Only, Van Haren en Douglas zijn onontbeerlijk, maar hoe dan ook zal een goede architect toch in staat moeten zijn de narigheid definitief te laten verdwijnen.
De Oude Lombardsteeg wil maar geen passage worden.
